नेपाली कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशनले पार्टीको आन्तरिक राजनीतिलाई निर्णायक चरणमा पुर्याएको छ। सभापति पदका लागि महामन्त्री गगन थापाको मात्रै उम्मेदवारी दर्ता भएपछि कांग्रेसभित्र नेतृत्व परिवर्तन लगभग सुनिश्चित हुने संकेत देखिएको छ।
बुधबार बिहान ११ बजेसम्मको मनोनयन दर्ता समयावधि समाप्त हुँदा सभापति पदमा थापाबाहेक अन्य कुनै पनि नेताले उम्मेदवारी नदिएको निर्वाचन समिति स्रोतले जनाएको छ। यससँगै थापा कांग्रेस सभापतिमा एकल उम्मेदवार बनेका छन्। यदि अन्तिम क्षणमा कुनै अप्रत्याशित मोड आएन भने उनी निर्विरोध निर्वाचित हुने सम्भावना प्रबल छ।
महामन्त्री पदका लागि भने विश्वप्रकाश शर्मा र प्रदीप पौडेलको मात्रै उम्मेदवारी परेको छ। कांग्रेस विधानअनुसार दुई महामन्त्री रहने व्यवस्था छ। त्यस्तै, सहमहामन्त्री पदका लागि बहादुरसिंह लामा (आदिवासी जनजाति), पुष्पा भुसाल (महिला) ले उम्मेदवारी दिएका छन्। कांग्रेसमा आठ जना सहमहामन्त्री रहने व्यवस्था रहेको छ।
सहमतिको प्रयास विफल, निर्वाचन प्रक्रियातर्फ कांग्रेस विशेष महाधिवेशन सुरु हुनुअघि र मनोनयन दर्ताको अन्तिम दिनसम्म पनि पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवासँग महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले सहमतिको प्रयास गरेका थिए। तर देउवा निवास महाराजगन्जमा भएको अन्तिम वार्ता पनि निष्कर्षविहीन भएपछि निर्वाचन प्रक्रियामा जाने निर्णय गरिएको स्रोतको भनाइ छ।
सहमति जुट्न नसकेपछि नेतृत्व चयनको वैधानिकता, निर्वाचन आयोगमा हस्ताक्षर अद्यावधिक गर्ने प्रक्रिया र विशेष महाधिवेशनपछि उत्पन्न हुन सक्ने कानुनी प्रश्नबारे महामन्त्रीद्वय थापा र शर्माले कानुनविदहरूसँग परामर्श थालेका छन्। नयाँ नेतृत्व चयन भएपछि पार्टीको आधिकारिक विवरण निर्वाचन आयोगमा अद्यावधिक गर्नुपर्ने भएकाले यस विषयमा सतर्कता अपनाइएको बताइन्छ।
निर्वाचन समितिको तयारी र शुल्क संरचना केन्द्रीय निर्वाचन समितिका संयोजक वरिष्ठ अधिवक्ता सीताराम केसीका अनुसार सबै पदका लागि मनोनयन दर्ता प्रक्रिया सकिएको छ र दिउँसो १ बजे उम्मेदवारको अन्तिम नामावली सार्वजनिक गरिनेछ। उनले सकेसम्म सर्वसम्मत नेतृत्व चयनको प्रयास जारी रहेको भए पनि यो राजनीतिक तहको विषय भएको स्पष्ट पारे।
निर्वाचन समितिले तोकेको शुल्कअनुसार सभापति पदका उम्मेदवारले ३० हजार रुपैयाँ, उपसभापति र महामन्त्रीका लागि २५–२५ हजार, सहमहामन्त्रीका लागि २० हजार र केन्द्रीय सदस्यका लागि १० हजार रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्ने व्यवस्था छ।
कांग्रेस राजनीतिमा अर्थ के? गगन थापाको एकल उम्मेदवारी केवल नेतृत्व परिवर्तनको विषय मात्र होइन, कांग्रेसभित्रको पुस्तान्तरण, संगठनात्मक पुनर्संरचना र भावी राजनीतिक दिशासँग जोडिएको गम्भीर सन्देशका रूपमा हेरिएको छ। लामो समयदेखि संस्थापन र सुधारवादी धारबीच चल्दै आएको शक्ति संघर्ष विशेष महाधिवेशनमार्फत निर्णायक मोडमा पुगेको विश्लेषकहरूको मत छ।
अब कांग्रेसभित्रको प्रश्न केवल को सभापति बन्छ भन्ने होइन, नयाँ नेतृत्वले पार्टीलाई कति समेट्न सक्छ, आन्तरिक विभाजन कसरी व्यवस्थापन गर्छ र राष्ट्रिय राजनीतिमा कांग्रेसलाई कस्तो भूमिकामा पुनर्स्थापित गर्छ भन्नेमा केन्द्रित हुँदै गएको छ। विशेष महाधिवेशनको परिणामले त्यसको दिशा स्पष्ट गर्नेछ।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
नेपाली कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशनले पार्टीको आन्तरिक राजनीतिलाई निर्णायक चरणमा पुर्याएको छ। सभापति पदका लागि महामन्त्री गगन थापाको मात्रै उम्मेदवारी दर्ता भएपछि कांग्रेसभित्र नेतृत्व परिवर्तन लगभग सुनिश्चित हुने संकेत देखिएको छ।
बुधबार बिहान ११ बजेसम्मको मनोनयन दर्ता समयावधि समाप्त हुँदा सभापति पदमा थापाबाहेक अन्य कुनै पनि नेताले उम्मेदवारी नदिएको निर्वाचन समिति स्रोतले जनाएको छ। यससँगै थापा कांग्रेस सभापतिमा एकल उम्मेदवार बनेका छन्। यदि अन्तिम क्षणमा कुनै अप्रत्याशित मोड आएन भने उनी निर्विरोध निर्वाचित हुने सम्भावना प्रबल छ।
महामन्त्री पदका लागि भने विश्वप्रकाश शर्मा र प्रदीप पौडेलको मात्रै उम्मेदवारी परेको छ। कांग्रेस विधानअनुसार दुई महामन्त्री रहने व्यवस्था छ। त्यस्तै, सहमहामन्त्री पदका लागि बहादुरसिंह लामा (आदिवासी जनजाति), पुष्पा भुसाल (महिला) ले उम्मेदवारी दिएका छन्। कांग्रेसमा आठ जना सहमहामन्त्री रहने व्यवस्था रहेको छ।
सहमतिको प्रयास विफल, निर्वाचन प्रक्रियातर्फ कांग्रेस
विशेष महाधिवेशन सुरु हुनुअघि र मनोनयन दर्ताको अन्तिम दिनसम्म पनि पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवासँग महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले सहमतिको प्रयास गरेका थिए। तर देउवा निवास महाराजगन्जमा भएको अन्तिम वार्ता पनि निष्कर्षविहीन भएपछि निर्वाचन प्रक्रियामा जाने निर्णय गरिएको स्रोतको भनाइ छ।
सहमति जुट्न नसकेपछि नेतृत्व चयनको वैधानिकता, निर्वाचन आयोगमा हस्ताक्षर अद्यावधिक गर्ने प्रक्रिया र विशेष महाधिवेशनपछि उत्पन्न हुन सक्ने कानुनी प्रश्नबारे महामन्त्रीद्वय थापा र शर्माले कानुनविदहरूसँग परामर्श थालेका छन्। नयाँ नेतृत्व चयन भएपछि पार्टीको आधिकारिक विवरण निर्वाचन आयोगमा अद्यावधिक गर्नुपर्ने भएकाले यस विषयमा सतर्कता अपनाइएको बताइन्छ।
निर्वाचन समितिको तयारी र शुल्क संरचना
केन्द्रीय निर्वाचन समितिका संयोजक वरिष्ठ अधिवक्ता सीताराम केसीका अनुसार सबै पदका लागि मनोनयन दर्ता प्रक्रिया सकिएको छ र दिउँसो १ बजे उम्मेदवारको अन्तिम नामावली सार्वजनिक गरिनेछ। उनले सकेसम्म सर्वसम्मत नेतृत्व चयनको प्रयास जारी रहेको भए पनि यो राजनीतिक तहको विषय भएको स्पष्ट पारे।
निर्वाचन समितिले तोकेको शुल्कअनुसार सभापति पदका उम्मेदवारले ३० हजार रुपैयाँ, उपसभापति र महामन्त्रीका लागि २५–२५ हजार, सहमहामन्त्रीका लागि २० हजार र केन्द्रीय सदस्यका लागि १० हजार रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्ने व्यवस्था छ।
कांग्रेस राजनीतिमा अर्थ के?
गगन थापाको एकल उम्मेदवारी केवल नेतृत्व परिवर्तनको विषय मात्र होइन, कांग्रेसभित्रको पुस्तान्तरण, संगठनात्मक पुनर्संरचना र भावी राजनीतिक दिशासँग जोडिएको गम्भीर सन्देशका रूपमा हेरिएको छ। लामो समयदेखि संस्थापन र सुधारवादी धारबीच चल्दै आएको शक्ति संघर्ष विशेष महाधिवेशनमार्फत निर्णायक मोडमा पुगेको विश्लेषकहरूको मत छ।
अब कांग्रेसभित्रको प्रश्न केवल को सभापति बन्छ भन्ने होइन, नयाँ नेतृत्वले पार्टीलाई कति समेट्न सक्छ, आन्तरिक विभाजन कसरी व्यवस्थापन गर्छ र राष्ट्रिय राजनीतिमा कांग्रेसलाई कस्तो भूमिकामा पुनर्स्थापित गर्छ भन्नेमा केन्द्रित हुँदै गएको छ। विशेष महाधिवेशनको परिणामले त्यसको दिशा स्पष्ट गर्नेछ।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
शेयर गर्नुहोस्