थाइल्यान्डमा सम्पन्न आम निर्वाचनमा कार्यवाहक प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नवीराकुल नेतृत्वको भुमजाइथाइ पार्टीले स्पष्ट र निर्णायक जित हासिल गरेको छ। निर्वाचन आयोगका प्रारम्भिक तथा लगभग अन्तिम नतिजाअनुसार भुमजाइथाइ संसदको सबैभन्दा ठूलो दल बनेको छ, जसले आगामी सरकार गठनमा अनुतिनको स्थिति अत्यन्त बलियो बनाएको छ।
निर्वाचन परिणाम र संसदीय अंकगणित
करिब ९४–९५ प्रतिशत मतगणना सम्पन्न हुँदा भुमजाइथाइ पार्टीले प्रत्यक्ष निर्वाचनतर्फ १७४ सिट जितेको छ। समानुपातिक प्रणालीअन्तर्गतको मत जोड्दा पार्टीको कुल सिट संख्या करिब १९२ देखि १९४ पुग्ने अनुमान गरिएको छ। ५०० सदस्यीय प्रतिनिधिसभामा बहुमत नपुगे पनि भुमजाइथाइ स्पष्ट अग्रतामा रहेको छ।
प्रगतिशील धारको पीपुल्स पार्टी दोस्रो स्थानमा रहँदै करिब ११६–११७ सिटमा सीमित भएको छ। एक समय देशको सबैभन्दा प्रभावशाली मानिएको फेउ थाई पार्टी तेस्रो स्थानमा झर्दै करिब ७४–८६ सिटमा सिमित भएको देखिएको छ। अन्य साना दलहरूले संयुक्त रूपमा करिब ११० भन्दा बढी सिट जितेका छन्, जसले गठबन्धन सरकार अपरिहार्य बनाएको छ।
पीपुल्स पार्टीले राजधानी बैंककका सबै ३३ सिट जित्दै शहरी क्षेत्रमा आफ्नो बलियो उपस्थिति देखाएको छ। बैंकक आसपासका नन्थाबुरीका सबै सिट र समुत प्राकानका अधिकांश सिट पनि सोही पार्टीको पक्षमा गएका छन्। तर ग्रामीण क्षेत्र र प्रान्तीय निर्वाचन क्षेत्रमा भुमजाइथाइले व्यापक सफलता हासिल गरेको छ।
फेउ थाई पार्टीका लागि यो निर्वाचन विशेष गरी निराशाजनक रह्यो। लामो समयदेखि आफ्नो बलियो आधार मानिएको चियाङ माई प्रान्तका सबै निर्वाचन क्षेत्रमा पार्टी पराजित भएको छ, जसलाई यसको ऐतिहासिक पतनका रूपमा हेरिएको छ।
सत्ता सम्हाल्ने अनुतिनको दाबी
निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भइरहँदा प्रधानमन्त्री अनुतिनले यसलाई "सबै थाई जनताको जित" भन्दै आफूले जनताको सेवामा पूर्ण समर्पण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उनका अनुसार विगतका सरकारहरूमा देखिएको अस्थिरता र आन्तरिक कलहलाई अन्त्य गर्दै प्रभावकारी शासन दिनु अब प्राथमिकता हुनेछ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार राष्ट्रवादलाई जोड दिएको अभियान, ग्रामीण क्षेत्रमा प्रभावशाली स्थानीय नेताहरूलाई आफ्नो पक्षमा तान्ने रणनीति, र अनुभवी प्राविधिक व्यक्तिहरूलाई अघि सार्नु भुमजाइथाइको सफलताका प्रमुख कारण बनेका छन्। सीमापार कम्बोडियासँगको विवादपछिको राष्ट्रवादी माहोलले पनि पार्टीलाई फाइदा पुर्याएको विश्लेषण गरिएको छ।
पीपुल्स पार्टीको भूमिका र विपक्ष
पीपुल्स पार्टीका नेता नाथाफोंग रुएङपान्यावुतले पराजय स्वीकार गर्दै भुमजाइथाइ नेतृत्वको सरकारमा सहभागी नहुने स्पष्ट पारेका छन्। उनले यदि अनुतिनले सरकार गठन गरे आफ्नो पार्टी जिम्मेवार विपक्षको भूमिकामा रहने बताएका छन्। चुनावअघि जनमत सर्वेक्षणमा अगाडि देखिएको पीपुल्स पार्टी यसपटक अपेक्षित ‘सुन्तला लहर’ सिर्जना गर्न असफल रह्यो।
संविधान संशोधनसम्बन्धी जनमत संग्रह
निर्वाचनसँगै सम्पन्न जनमत संग्रहमा थाइल्यान्डवासीहरूले नयाँ संविधानको पक्षमा मत दिएका छन्। प्रारम्भिक नतिजाअनुसार करिब ६०–६५ प्रतिशत मतदाताले २०१७ मा सैनिक शासनकालमा बनेको संविधान प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। उक्त संविधानले निर्वाचित संस्थाभन्दा अनिर्वाचित निकायहरूलाई बढी शक्ति दिएको भन्दै लामो समयदेखि आलोचना हुँदै आएको थियो।
नयाँ संविधान निर्माण प्रक्रिया सुरु गर्न अब संसदमार्फत थप दुई चरणको जनमत संग्रह आवश्यक पर्नेछ। सन् १९३२ मा निरंकुश राजतन्त्र अन्त्य भएयता थाइल्यान्डले २० वटा संविधान भोगिसकेको छ, जसको धेरैजसो सैन्य कू पश्चात् लागू भएका थिए।
निर्वाचन परिणामले अनुतिन चार्नवीराकुललाई आगामी सरकार गठनका लागि सबैभन्दा बलियो दावेदार बनाएको छ। भुमजाइथाइ र यसका सम्भावित गठबन्धन साझेदारहरूले स्थिर सरकार दिन सकेमा लामो समयदेखि देखिएको राजनीतिक अनिश्चितता कम हुने अपेक्षा गरिएको छ। तर अर्थतन्त्रको सुस्त वृद्धि, उच्च घरेलु ऋण र क्षेत्रीय प्रतिस्पर्धा जस्ता चुनौतीहरू नयाँ सरकारका लागि प्रमुख परीक्षा हुनेछन्।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र एक्स् मा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
थाइल्यान्डमा सम्पन्न आम निर्वाचनमा कार्यवाहक प्रधानमन्त्री अनुतिन चार्नवीराकुल नेतृत्वको भुमजाइथाइ पार्टीले स्पष्ट र निर्णायक जित हासिल गरेको छ। निर्वाचन आयोगका प्रारम्भिक तथा लगभग अन्तिम नतिजाअनुसार भुमजाइथाइ संसदको सबैभन्दा ठूलो दल बनेको छ, जसले आगामी सरकार गठनमा अनुतिनको स्थिति अत्यन्त बलियो बनाएको छ।
निर्वाचन परिणाम र संसदीय अंकगणित
करिब ९४–९५ प्रतिशत मतगणना सम्पन्न हुँदा भुमजाइथाइ पार्टीले प्रत्यक्ष निर्वाचनतर्फ १७४ सिट जितेको छ। समानुपातिक प्रणालीअन्तर्गतको मत जोड्दा पार्टीको कुल सिट संख्या करिब १९२ देखि १९४ पुग्ने अनुमान गरिएको छ। ५०० सदस्यीय प्रतिनिधिसभामा बहुमत नपुगे पनि भुमजाइथाइ स्पष्ट अग्रतामा रहेको छ।
प्रगतिशील धारको पीपुल्स पार्टी दोस्रो स्थानमा रहँदै करिब ११६–११७ सिटमा सीमित भएको छ। एक समय देशको सबैभन्दा प्रभावशाली मानिएको फेउ थाई पार्टी तेस्रो स्थानमा झर्दै करिब ७४–८६ सिटमा सिमित भएको देखिएको छ। अन्य साना दलहरूले संयुक्त रूपमा करिब ११० भन्दा बढी सिट जितेका छन्, जसले गठबन्धन सरकार अपरिहार्य बनाएको छ।
(२०२३ को निर्वाचनको तुलनामा)
स्रोत: थाइल्याण्ड निर्वाचन आयोग (Election Commission of Thailand),
ectreport69.ect.go.th/overview
राजधानी र प्रमुख प्रान्तहरूमा परिणाम
पीपुल्स पार्टीले राजधानी बैंककका सबै ३३ सिट जित्दै शहरी क्षेत्रमा आफ्नो बलियो उपस्थिति देखाएको छ। बैंकक आसपासका नन्थाबुरीका सबै सिट र समुत प्राकानका अधिकांश सिट पनि सोही पार्टीको पक्षमा गएका छन्। तर ग्रामीण क्षेत्र र प्रान्तीय निर्वाचन क्षेत्रमा भुमजाइथाइले व्यापक सफलता हासिल गरेको छ।
फेउ थाई पार्टीका लागि यो निर्वाचन विशेष गरी निराशाजनक रह्यो। लामो समयदेखि आफ्नो बलियो आधार मानिएको चियाङ माई प्रान्तका सबै निर्वाचन क्षेत्रमा पार्टी पराजित भएको छ, जसलाई यसको ऐतिहासिक पतनका रूपमा हेरिएको छ।
सत्ता सम्हाल्ने अनुतिनको दाबी
निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भइरहँदा प्रधानमन्त्री अनुतिनले यसलाई "सबै थाई जनताको जित" भन्दै आफूले जनताको सेवामा पूर्ण समर्पण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उनका अनुसार विगतका सरकारहरूमा देखिएको अस्थिरता र आन्तरिक कलहलाई अन्त्य गर्दै प्रभावकारी शासन दिनु अब प्राथमिकता हुनेछ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार राष्ट्रवादलाई जोड दिएको अभियान, ग्रामीण क्षेत्रमा प्रभावशाली स्थानीय नेताहरूलाई आफ्नो पक्षमा तान्ने रणनीति, र अनुभवी प्राविधिक व्यक्तिहरूलाई अघि सार्नु भुमजाइथाइको सफलताका प्रमुख कारण बनेका छन्। सीमापार कम्बोडियासँगको विवादपछिको राष्ट्रवादी माहोलले पनि पार्टीलाई फाइदा पुर्याएको विश्लेषण गरिएको छ।
पीपुल्स पार्टीको भूमिका र विपक्ष
पीपुल्स पार्टीका नेता नाथाफोंग रुएङपान्यावुतले पराजय स्वीकार गर्दै भुमजाइथाइ नेतृत्वको सरकारमा सहभागी नहुने स्पष्ट पारेका छन्। उनले यदि अनुतिनले सरकार गठन गरे आफ्नो पार्टी जिम्मेवार विपक्षको भूमिकामा रहने बताएका छन्। चुनावअघि जनमत सर्वेक्षणमा अगाडि देखिएको पीपुल्स पार्टी यसपटक अपेक्षित ‘सुन्तला लहर’ सिर्जना गर्न असफल रह्यो।
संविधान संशोधनसम्बन्धी जनमत संग्रह
निर्वाचनसँगै सम्पन्न जनमत संग्रहमा थाइल्यान्डवासीहरूले नयाँ संविधानको पक्षमा मत दिएका छन्। प्रारम्भिक नतिजाअनुसार करिब ६०–६५ प्रतिशत मतदाताले २०१७ मा सैनिक शासनकालमा बनेको संविधान प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। उक्त संविधानले निर्वाचित संस्थाभन्दा अनिर्वाचित निकायहरूलाई बढी शक्ति दिएको भन्दै लामो समयदेखि आलोचना हुँदै आएको थियो।
नयाँ संविधान निर्माण प्रक्रिया सुरु गर्न अब संसदमार्फत थप दुई चरणको जनमत संग्रह आवश्यक पर्नेछ। सन् १९३२ मा निरंकुश राजतन्त्र अन्त्य भएयता थाइल्यान्डले २० वटा संविधान भोगिसकेको छ, जसको धेरैजसो सैन्य कू पश्चात् लागू भएका थिए।
निर्वाचन परिणामले अनुतिन चार्नवीराकुललाई आगामी सरकार गठनका लागि सबैभन्दा बलियो दावेदार बनाएको छ। भुमजाइथाइ र यसका सम्भावित गठबन्धन साझेदारहरूले स्थिर सरकार दिन सकेमा लामो समयदेखि देखिएको राजनीतिक अनिश्चितता कम हुने अपेक्षा गरिएको छ। तर अर्थतन्त्रको सुस्त वृद्धि, उच्च घरेलु ऋण र क्षेत्रीय प्रतिस्पर्धा जस्ता चुनौतीहरू नयाँ सरकारका लागि प्रमुख परीक्षा हुनेछन्।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र एक्स् मा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
शेयर गर्नुहोस्