काठमाडौँ — भृकुटीमण्डपमा जारी नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशन केवल संगठनात्मक अभ्यासमा सीमित छैन। यो महाधिवेशन नेपालको सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक पार्टीले आफैंलाई प्रश्न गरिरहेको एउटा दुर्लभ राजनीतिक क्षण हो। यही सन्दर्भमा महामन्त्री गगनकुमार थापाले प्रस्तुत गरेको समसामयिक राजनीतिक प्रस्ताव ले पार्टीभित्र मात्र होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत गहिरो तरंग पैदा गरेको छ।
यो प्रस्तावको केन्द्रमा एउटै यथार्थ छ — जेन–जी विद्रोहले नेपाली राजनीतिलाई झकझक्याएको छ, र नेपाली कांग्रेस त्यसबाट उम्किन सक्दैन।
‘भदौ २३–२४’ : राजनीतिमा चेतनाको विस्फोट
थापाको प्रस्तावमा भदौ २३ र २४ गते भएको युवा आन्दोलनलाई कुनै आकस्मिक घटना होइन, बरु वर्षौंदेखि थुप्रिँदै गएको असन्तुष्टिको विस्फोटका रूपमा चित्रण गरिएको छ। भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, कुशासन, राजनीतिक सौदाबाजी र जनउत्तरदायित्वको अभावले नयाँ पुस्तालाई राजनीतिबाट विमुख बनाएको उनको विश्लेषण छ।
“यो आन्दोलन राज्यविरुद्ध होइन, असफल प्रणालीविरुद्ध थियो,” प्रस्तावमा उल्लेख छ।
सरकारमा बसेर पनि कांग्रेस असफल भयो?
थापाले प्रस्तावमा एउटा असामान्य स्वीकारोक्ति गरेका छन् — कांग्रेस स्वयं सरकारको हिस्सा भएकाले यो संकट टार्न नसक्नुमा पार्टीको पनि जिम्मेवारी छ। संसदको सबैभन्दा ठूलो दल हुँदाहुँदै पनि असन्तुष्टिहरूलाई समयमै सम्बोधन गर्न नसकेको स्वीकृति नेपाली राजनीतिक इतिहासमा दुर्लभ मानिन्छ।
विश्वास र सान्दर्भिकताको संकट
प्रस्तावमा कांग्रेस आज दुईवटा गम्भीर संकटसँग जुधिरहेको बताइएको छ - जनताको विश्वास गुम्नु र नयाँ पुस्तामा सान्दर्भिकता हराउनु।
युवा पुस्ताले कांग्रेसलाई अब लोकतन्त्रको प्रतीक होइन, सम्झौता, भ्रष्टाचार र अवसरवादसँग जोड्न थालेको कठोर टिप्पणी प्रस्तावमा छ।
किन चाहियो विशेष महाधिवेशन?
५४ प्रतिशतभन्दा बढी महाधिवेशन प्रतिनिधिले विधानअनुसार विशेष महाधिवेशन माग गरेको तर नेतृत्वले बेवास्ता गरेपछि यो सम्मेलन अपरिहार्य बनेको थापाको दाबी छ। उनका अनुसार यो महाधिवेशन कांग्रेसलाई भित्रैबाट बदल्ने अन्तिम वैधानिक ढोका हो।
असफल राज्य र निराश समाज
थापाको प्रस्ताव केवल पार्टी सुधारमा सीमित छैन। यसले नेपाललाई नै ‘विफल शासन र अस्थिर अर्थतन्त्रको चक्र’ मा फसेको मुलुकका रूपमा चित्रित गरेको छ। रेमिट्यान्समा निर्भर अर्थतन्त्र, युवा पलायन, सहकारी घोटाला, राजनीतिकरण भएका राज्यसंस्था र कमजोर सेवा प्रवाहलाई जनआक्रोशको मूल कारण भनिएको छ।
समाधान: सत्ता होइन, सिद्धान्त
थापाले कांग्रेसका लागि नयाँ राजनीतिक रेखा कोरेका छन् - भ्रष्टाचारविरुद्ध कठोर लडाइँ, स्वतन्त्र संवैधानिक निकाय, युवाको निर्णायक सहभागिता, मानवअधिकार उल्लंघनमा शून्य सहनशीलता र चुनावपूर्व गठबन्धनको अन्त्य।
उनको स्पष्ट सन्देश छ: “कांग्रेसले अब चुनाव जित्न जे पनि गर्ने पार्टी होइन, लोकतान्त्रिक मूल्य जोगाउने पार्टी बन्नुपर्छ।”
निरन्तरतामा नवीनता
गगन थापाको प्रस्तावको मूल आत्मा यही हो — बीपी कोइरालादेखि प्राप्त लोकतान्त्रिक विरासतलाई जोगाउँदै नयाँ पुस्ताको अपेक्षाअनुसार कांग्रेसलाई पुनर्जीवित गर्नु।
यो प्रस्ताव कांग्रेसको सत्ता होइन, आत्मा बचाउने संघर्ष हो।
बन्दसत्रको शुरुवातमा विशेष महाधिवेशन कार्यविधि, २०८२ पारित गरिएको छ । बन्दसत्रमा महामन्त्री गगन थापाले समसामायिक राजनीतिक प्रस्ताव पेस गरेका छन् ।
प्रस्तुत छ प्रतिवेदनको पूर्णपाठ
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
काठमाडौँ — भृकुटीमण्डपमा जारी नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशन केवल संगठनात्मक अभ्यासमा सीमित छैन। यो महाधिवेशन नेपालको सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक पार्टीले आफैंलाई प्रश्न गरिरहेको एउटा दुर्लभ राजनीतिक क्षण हो। यही सन्दर्भमा महामन्त्री गगनकुमार थापाले प्रस्तुत गरेको समसामयिक राजनीतिक प्रस्ताव ले पार्टीभित्र मात्र होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत गहिरो तरंग पैदा गरेको छ।
यो प्रस्तावको केन्द्रमा एउटै यथार्थ छ — जेन–जी विद्रोहले नेपाली राजनीतिलाई झकझक्याएको छ, र नेपाली कांग्रेस त्यसबाट उम्किन सक्दैन।
‘भदौ २३–२४’ : राजनीतिमा चेतनाको विस्फोट
थापाको प्रस्तावमा भदौ २३ र २४ गते भएको युवा आन्दोलनलाई कुनै आकस्मिक घटना होइन, बरु वर्षौंदेखि थुप्रिँदै गएको असन्तुष्टिको विस्फोटका रूपमा चित्रण गरिएको छ। भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, कुशासन, राजनीतिक सौदाबाजी र जनउत्तरदायित्वको अभावले नयाँ पुस्तालाई राजनीतिबाट विमुख बनाएको उनको विश्लेषण छ।
“यो आन्दोलन राज्यविरुद्ध होइन, असफल प्रणालीविरुद्ध थियो,” प्रस्तावमा उल्लेख छ।
सरकारमा बसेर पनि कांग्रेस असफल भयो?
थापाले प्रस्तावमा एउटा असामान्य स्वीकारोक्ति गरेका छन् — कांग्रेस स्वयं सरकारको हिस्सा भएकाले यो संकट टार्न नसक्नुमा पार्टीको पनि जिम्मेवारी छ। संसदको सबैभन्दा ठूलो दल हुँदाहुँदै पनि असन्तुष्टिहरूलाई समयमै सम्बोधन गर्न नसकेको स्वीकृति नेपाली राजनीतिक इतिहासमा दुर्लभ मानिन्छ।
विश्वास र सान्दर्भिकताको संकट
प्रस्तावमा कांग्रेस आज दुईवटा गम्भीर संकटसँग जुधिरहेको बताइएको छ -
जनताको विश्वास गुम्नु र नयाँ पुस्तामा सान्दर्भिकता हराउनु।
युवा पुस्ताले कांग्रेसलाई अब लोकतन्त्रको प्रतीक होइन, सम्झौता, भ्रष्टाचार र अवसरवादसँग जोड्न थालेको कठोर टिप्पणी प्रस्तावमा छ।
किन चाहियो विशेष महाधिवेशन?
५४ प्रतिशतभन्दा बढी महाधिवेशन प्रतिनिधिले विधानअनुसार विशेष महाधिवेशन माग गरेको तर नेतृत्वले बेवास्ता गरेपछि यो सम्मेलन अपरिहार्य बनेको थापाको दाबी छ। उनका अनुसार यो महाधिवेशन कांग्रेसलाई भित्रैबाट बदल्ने अन्तिम वैधानिक ढोका हो।
असफल राज्य र निराश समाज
थापाको प्रस्ताव केवल पार्टी सुधारमा सीमित छैन। यसले नेपाललाई नै ‘विफल शासन र अस्थिर अर्थतन्त्रको चक्र’ मा फसेको मुलुकका रूपमा चित्रित गरेको छ।
रेमिट्यान्समा निर्भर अर्थतन्त्र, युवा पलायन, सहकारी घोटाला, राजनीतिकरण भएका राज्यसंस्था र कमजोर सेवा प्रवाहलाई जनआक्रोशको मूल कारण भनिएको छ।
समाधान: सत्ता होइन, सिद्धान्त
थापाले कांग्रेसका लागि नयाँ राजनीतिक रेखा कोरेका छन् -
भ्रष्टाचारविरुद्ध कठोर लडाइँ, स्वतन्त्र संवैधानिक निकाय, युवाको निर्णायक सहभागिता, मानवअधिकार उल्लंघनमा शून्य सहनशीलता र चुनावपूर्व गठबन्धनको अन्त्य।
उनको स्पष्ट सन्देश छ:
“कांग्रेसले अब चुनाव जित्न जे पनि गर्ने पार्टी होइन, लोकतान्त्रिक मूल्य जोगाउने पार्टी बन्नुपर्छ।”
निरन्तरतामा नवीनता
गगन थापाको प्रस्तावको मूल आत्मा यही हो — बीपी कोइरालादेखि प्राप्त लोकतान्त्रिक विरासतलाई जोगाउँदै नयाँ पुस्ताको अपेक्षाअनुसार कांग्रेसलाई पुनर्जीवित गर्नु।
यो प्रस्ताव कांग्रेसको सत्ता होइन, आत्मा बचाउने संघर्ष हो।
बन्दसत्रको शुरुवातमा विशेष महाधिवेशन कार्यविधि, २०८२ पारित गरिएको छ । बन्दसत्रमा महामन्त्री गगन थापाले समसामायिक राजनीतिक प्रस्ताव पेस गरेका छन् ।
प्रस्तुत छ प्रतिवेदनको पूर्णपाठ
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
शेयर गर्नुहोस्