पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले ७६औँ राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा सार्वजनिक गरेको करिब आठ मिनेट लामो भिडियो सन्देशमार्फत राष्ट्रिय समस्याको समाधान र सर्वपक्षीय सहमतिपछि मात्र निर्वाचन प्रक्रियामा जानुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
उनले प्रजातन्त्र स्थापना र त्यसका लागि योगदान पुर्याउने व्यक्तित्वहरूको स्मरण गर्दै राष्ट्रिय एकता र सद्भावको आवश्यकता औँल्याएका छन्। साथै, केही महिनाको झापा बसाइपछि काठमाडौँ फर्कँदा आफूलाई गरिएको स्वागतप्रति आभार व्यक्त गरेका छन्।
'पहिले समस्या समाधान, त्यसपछि मात्र निर्वाचन'
पूर्वराजाले प्रजातान्त्रिक व्यवस्थामा आवधिक निर्वाचन स्वाभाविक प्रक्रिया भए पनि वर्तमान अवस्थामा देश गम्भीर संकटबाट गुज्रिरहेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार मुलुक अस्थिरता, अन्योल र अविश्वासको वातावरणमा फसेको छ।
उनले राष्ट्रिय समस्या समाधान नगरी निर्वाचनमा जाँदा पछिल्लो समय देखिएको द्वन्द्व र खिचातानी दोहोरिन सक्ने संकेत गरे। त्यसैले सबै पक्षलाई समेटेर राष्ट्रिय सहमति निर्माण गरी मात्रै निर्वाचनतर्फ अघि बढ्नु उपयुक्त हुने उनको भनाइ छ।
"निर्वाचनपछि कुनै द्वन्द्व, अशान्ति र खिचातानी नहोस् भन्ने सुनिश्चित गर्न सर्वपक्षीय समझदारी आवश्यक छ," भन्ने सन्देश उनले दिएका छन्।
आत्मसमीक्षाको आवश्यकता
सन्देशमा उनले विगतका आन्दोलन र राजनीतिक परिवर्तनबारे पनि प्रश्न उठाएका छन्। ती परिवर्तनहरूले देश र जनतालाई के उपलब्धि दिलाए भन्ने विषयमा आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने समय आएको उनको धारणा छ।
उनले देशको अस्मिता र अस्तित्व नै संकटमा परेको अनुभूति आम नागरिकमा रहेको उल्लेख गर्दै नेपालीबीच आपसी अविश्वास र घृणाको संस्कृति बढ्नु चिन्ताजनक भएको बताए। उनका अनुसार देशको मुख्य शत्रु विपन्नता र अस्थिरता हो, नकि एक–अर्काप्रति वैमनस्य।
अधिकारभन्दा कर्तव्यमा जोड
पूर्वराजा शाहले वर्तमान राजनीतिक संस्कृतिमा अधिकार माग्ने तर कर्तव्यबोध कमजोर हुने प्रवृत्ति बढेको टिप्पणी गरेका छन्। उनले ‘आलोपालो भाग लगाउने’ मानसिकताभन्दा सहकार्य र जिम्मेवारीबोधमा आधारित राजनीति आवश्यक रहेको बताए।
उनका अनुसार प्रजातन्त्र संवैधानिक मान्यता अनुरूप सञ्चालन हुनुपर्छ र देशको भौगोलिक तथा सामाजिक यथार्थ सुहाउँदो प्रणालीले मात्र स्थायित्व दिन सक्छ। कुनै पनि व्यवस्थाका सकारात्मक पक्षलाई ग्रहण गर्दै कमजोर पक्ष सुधार गर्नुपर्ने उनले सुझाव दिएका छन्।
समावेशी राजनीतिक संस्कृतिको आग्रह
सन्देशको अन्त्यतिर उनले सबै विचार, संस्कार र धारलाई सम्मान गर्ने समन्वयकारी राजनीतिक संस्कृतिको विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। सामाजिक मूल्य र सद्भाव कायम राख्दै राष्ट्रहितलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनको आह्वान छ।
पूर्वराजा शाहको यो सन्देश आगामी राजनीतिक प्रक्रियाको सन्दर्भमा सार्वजनिक भएको हो। उनले प्रत्यक्ष रूपमा निर्वाचन अस्वीकार नगरे पनि राष्ट्रिय समस्या समाधान र व्यापक सहमति विना चुनावमा जानु उचित नहुने स्पष्ट संकेत दिएका छन्।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र एक्स् मा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
प्रजातन्त्र दिवसमा भिडियो सन्देश
पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले ७६औँ राष्ट्रिय प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा सार्वजनिक गरेको करिब आठ मिनेट लामो भिडियो सन्देशमार्फत राष्ट्रिय समस्याको समाधान र सर्वपक्षीय सहमतिपछि मात्र निर्वाचन प्रक्रियामा जानुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
उनले प्रजातन्त्र स्थापना र त्यसका लागि योगदान पुर्याउने व्यक्तित्वहरूको स्मरण गर्दै राष्ट्रिय एकता र सद्भावको आवश्यकता औँल्याएका छन्। साथै, केही महिनाको झापा बसाइपछि काठमाडौँ फर्कँदा आफूलाई गरिएको स्वागतप्रति आभार व्यक्त गरेका छन्।
'पहिले समस्या समाधान, त्यसपछि मात्र निर्वाचन'
पूर्वराजाले प्रजातान्त्रिक व्यवस्थामा आवधिक निर्वाचन स्वाभाविक प्रक्रिया भए पनि वर्तमान अवस्थामा देश गम्भीर संकटबाट गुज्रिरहेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार मुलुक अस्थिरता, अन्योल र अविश्वासको वातावरणमा फसेको छ।
उनले राष्ट्रिय समस्या समाधान नगरी निर्वाचनमा जाँदा पछिल्लो समय देखिएको द्वन्द्व र खिचातानी दोहोरिन सक्ने संकेत गरे। त्यसैले सबै पक्षलाई समेटेर राष्ट्रिय सहमति निर्माण गरी मात्रै निर्वाचनतर्फ अघि बढ्नु उपयुक्त हुने उनको भनाइ छ।
"निर्वाचनपछि कुनै द्वन्द्व, अशान्ति र खिचातानी नहोस् भन्ने सुनिश्चित गर्न सर्वपक्षीय समझदारी आवश्यक छ," भन्ने सन्देश उनले दिएका छन्।
आत्मसमीक्षाको आवश्यकता
सन्देशमा उनले विगतका आन्दोलन र राजनीतिक परिवर्तनबारे पनि प्रश्न उठाएका छन्। ती परिवर्तनहरूले देश र जनतालाई के उपलब्धि दिलाए भन्ने विषयमा आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने समय आएको उनको धारणा छ।
उनले देशको अस्मिता र अस्तित्व नै संकटमा परेको अनुभूति आम नागरिकमा रहेको उल्लेख गर्दै नेपालीबीच आपसी अविश्वास र घृणाको संस्कृति बढ्नु चिन्ताजनक भएको बताए। उनका अनुसार देशको मुख्य शत्रु विपन्नता र अस्थिरता हो, नकि एक–अर्काप्रति वैमनस्य।
अधिकारभन्दा कर्तव्यमा जोड
पूर्वराजा शाहले वर्तमान राजनीतिक संस्कृतिमा अधिकार माग्ने तर कर्तव्यबोध कमजोर हुने प्रवृत्ति बढेको टिप्पणी गरेका छन्। उनले ‘आलोपालो भाग लगाउने’ मानसिकताभन्दा सहकार्य र जिम्मेवारीबोधमा आधारित राजनीति आवश्यक रहेको बताए।
उनका अनुसार प्रजातन्त्र संवैधानिक मान्यता अनुरूप सञ्चालन हुनुपर्छ र देशको भौगोलिक तथा सामाजिक यथार्थ सुहाउँदो प्रणालीले मात्र स्थायित्व दिन सक्छ। कुनै पनि व्यवस्थाका सकारात्मक पक्षलाई ग्रहण गर्दै कमजोर पक्ष सुधार गर्नुपर्ने उनले सुझाव दिएका छन्।
समावेशी राजनीतिक संस्कृतिको आग्रह
सन्देशको अन्त्यतिर उनले सबै विचार, संस्कार र धारलाई सम्मान गर्ने समन्वयकारी राजनीतिक संस्कृतिको विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। सामाजिक मूल्य र सद्भाव कायम राख्दै राष्ट्रहितलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनको आह्वान छ।
पूर्वराजा शाहको यो सन्देश आगामी राजनीतिक प्रक्रियाको सन्दर्भमा सार्वजनिक भएको हो। उनले प्रत्यक्ष रूपमा निर्वाचन अस्वीकार नगरे पनि राष्ट्रिय समस्या समाधान र व्यापक सहमति विना चुनावमा जानु उचित नहुने स्पष्ट संकेत दिएका छन्।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र एक्स् मा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
शेयर गर्नुहोस्