तामाङ समुदायले आज माघ शुक्ल प्रतिपदाका दिन आफ्नो नयाँ वर्ष सोनाम ल्होछार २८६२ औँ वर्षको रूपमा देशभर हर्षोल्लासका साथ मनाइरहेका छन्। मञ्जुश्री पात्रोअनुसार आजबाट सर्प वर्ष समाप्त भई घोडा (ता ल्हो) वर्ष सुरु भएको हो। यो पर्व तामाङ समुदायको मात्र नभई नेपालका विभिन्न हिमाली तथा पहाडी बौद्ध समुदायसँग जोडिएको महत्वपूर्ण सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा मनाइन्छ।
सोनाम ल्होछारको अर्थ र परम्परा
‘ल्हो’ को अर्थ वर्ष र ‘छार’ वा ‘सार’ को अर्थ नयाँ भन्ने हुन्छ। त्यसैले सोनाम ल्होछार नयाँ वर्षको सुरुवातको प्रतीक हो। तामाङ समुदायमा वर्ष गणना १२ वटा जीवजन्तु—मुसा, गाई, बाघ, खरायो, ड्रागन (मेघ), सर्प, घोडा, भेडा, बाँदर, चरा, कुकुर र सुँगुर—को चक्रअनुसार गरिन्छ। यो प्रणाली चन्द्र पात्रोमा आधारित छ र प्रकृतिसँगको सम्बन्धलाई विशेष महत्व दिन्छ।
कसरी मनाइन्छ पर्व
ल्होछारका अवसरमा घरआँगन सरसफाइ गरी बिहानै नुहाइधुवाइ गरेर भूमिपूजा, कुलपूजा र बुद्ध पूजा गर्ने चलन छ। परिवारका ज्येष्ठ सदस्यबाट टीका र आशिर्वाद लिने, आफन्त तथा इष्टमित्रसँग शुभकामना आदानप्रदान गर्ने परम्परा रहेको छ। खाप्से, सेलरोटी, आलुम जस्ता परम्परागत परिकार बनाइन्छन्। गुम्बा, स्तूपा र चैत्यहरूमा पूजा–प्रार्थना गरिन्छ भने तामाङ सेलो गीत, डम्फूको तालमा नृत्य र सांस्कृतिक झाँकीले उत्सवलाई थप रौनक बनाउँछ।
काठमाडौं र बागमती प्रदेशमा विशेष कार्यक्रम
तामाङ जातिको बाहुल्यता रहेको बागमती प्रदेशका रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोकलगायत जिल्लामा पर्व विशेष रूपमा मनाइँदै छ। काठमाडौंको टुँडिखेल, बौद्धनाथ र स्वयम्भू क्षेत्रमा नेपाल तामाङ घेदुङ र अन्य संघसंस्थाको आयोजनामा बहुदिने सांस्कृतिक महोत्सव सञ्चालन भइरहेको छ। महोत्सवमा ताम्बा, बोन्बो र लामाहरूको धार्मिक विधि, परम्परागत झाँकी, गीत–नृत्य तथा तामाङ खानाको प्रदर्शनी समावेश छन्।
सार्वजनिक बिदा र राष्ट्रिय सन्देश
सोनाम ल्होछारका अवसरमा संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहहरूले विभिन्न स्थानमा सार्वजनिक बिदा दिएका छन्। राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री तथा राजनीतिक दलका नेताहरूले तामाङ समुदायलाई शुभकामना सन्देश दिँदै पर्वले सामाजिक सद्भाव, सांस्कृतिक विविधता र राष्ट्रिय एकतालाई बलियो बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
तामाङ समुदायका साथै ह्योल्मो, थकाली, जिरेल, नेस्याङ्वा, भोटे, दुरा र लेप्चा समुदायले पनि आ–आफ्नो परम्पराअनुसार ल्होछार मनाउने गर्छन्। नेपाल बाहिर भारत, भुटान, चीन, म्यानमार, मलेसिया, जापान र पश्चिमी देशहरूमा रहेका तामाङ तथा बौद्ध समुदायले पनि यो पर्व मनाइरहेका छन्।
ल्होछार उत्सव औपचारिक रूपमा १५ दिनसम्म चल्ने परम्परा रहेको छ। अरु दिनहरूमा पनि सामूहिक भेटघाट, सांस्कृतिक कार्यक्रम र धार्मिक अनुष्ठान जारी रहनेछन्। घोडा वर्षले समुदायमा नयाँ ऊर्जा, परिश्रम, स्थिरता र समृद्धिको आशा ल्याउने विश्वास गरिएको छ।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र एक्स् मा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
तामाङ समुदायले आज माघ शुक्ल प्रतिपदाका दिन आफ्नो नयाँ वर्ष सोनाम ल्होछार २८६२ औँ वर्षको रूपमा देशभर हर्षोल्लासका साथ मनाइरहेका छन्। मञ्जुश्री पात्रोअनुसार आजबाट सर्प वर्ष समाप्त भई घोडा (ता ल्हो) वर्ष सुरु भएको हो। यो पर्व तामाङ समुदायको मात्र नभई नेपालका विभिन्न हिमाली तथा पहाडी बौद्ध समुदायसँग जोडिएको महत्वपूर्ण सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा मनाइन्छ।
सोनाम ल्होछारको अर्थ र परम्परा
‘ल्हो’ को अर्थ वर्ष र ‘छार’ वा ‘सार’ को अर्थ नयाँ भन्ने हुन्छ। त्यसैले सोनाम ल्होछार नयाँ वर्षको सुरुवातको प्रतीक हो। तामाङ समुदायमा वर्ष गणना १२ वटा जीवजन्तु—मुसा, गाई, बाघ, खरायो, ड्रागन (मेघ), सर्प, घोडा, भेडा, बाँदर, चरा, कुकुर र सुँगुर—को चक्रअनुसार गरिन्छ। यो प्रणाली चन्द्र पात्रोमा आधारित छ र प्रकृतिसँगको सम्बन्धलाई विशेष महत्व दिन्छ।
कसरी मनाइन्छ पर्व
ल्होछारका अवसरमा घरआँगन सरसफाइ गरी बिहानै नुहाइधुवाइ गरेर भूमिपूजा, कुलपूजा र बुद्ध पूजा गर्ने चलन छ। परिवारका ज्येष्ठ सदस्यबाट टीका र आशिर्वाद लिने, आफन्त तथा इष्टमित्रसँग शुभकामना आदानप्रदान गर्ने परम्परा रहेको छ। खाप्से, सेलरोटी, आलुम जस्ता परम्परागत परिकार बनाइन्छन्। गुम्बा, स्तूपा र चैत्यहरूमा पूजा–प्रार्थना गरिन्छ भने तामाङ सेलो गीत, डम्फूको तालमा नृत्य र सांस्कृतिक झाँकीले उत्सवलाई थप रौनक बनाउँछ।
काठमाडौं र बागमती प्रदेशमा विशेष कार्यक्रम
तामाङ जातिको बाहुल्यता रहेको बागमती प्रदेशका रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोकलगायत जिल्लामा पर्व विशेष रूपमा मनाइँदै छ। काठमाडौंको टुँडिखेल, बौद्धनाथ र स्वयम्भू क्षेत्रमा नेपाल तामाङ घेदुङ र अन्य संघसंस्थाको आयोजनामा बहुदिने सांस्कृतिक महोत्सव सञ्चालन भइरहेको छ। महोत्सवमा ताम्बा, बोन्बो र लामाहरूको धार्मिक विधि, परम्परागत झाँकी, गीत–नृत्य तथा तामाङ खानाको प्रदर्शनी समावेश छन्।
सार्वजनिक बिदा र राष्ट्रिय सन्देश
सोनाम ल्होछारका अवसरमा संघ, प्रदेश तथा स्थानीय तहहरूले विभिन्न स्थानमा सार्वजनिक बिदा दिएका छन्। राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री तथा राजनीतिक दलका नेताहरूले तामाङ समुदायलाई शुभकामना सन्देश दिँदै पर्वले सामाजिक सद्भाव, सांस्कृतिक विविधता र राष्ट्रिय एकतालाई बलियो बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
तामाङ समुदायका साथै ह्योल्मो, थकाली, जिरेल, नेस्याङ्वा, भोटे, दुरा र लेप्चा समुदायले पनि आ–आफ्नो परम्पराअनुसार ल्होछार मनाउने गर्छन्। नेपाल बाहिर भारत, भुटान, चीन, म्यानमार, मलेसिया, जापान र पश्चिमी देशहरूमा रहेका तामाङ तथा बौद्ध समुदायले पनि यो पर्व मनाइरहेका छन्।
ल्होछार उत्सव औपचारिक रूपमा १५ दिनसम्म चल्ने परम्परा रहेको छ। अरु दिनहरूमा पनि सामूहिक भेटघाट, सांस्कृतिक कार्यक्रम र धार्मिक अनुष्ठान जारी रहनेछन्। घोडा वर्षले समुदायमा नयाँ ऊर्जा, परिश्रम, स्थिरता र समृद्धिको आशा ल्याउने विश्वास गरिएको छ।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र एक्स् मा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
शेयर गर्नुहोस्