करिब तीन वर्षको मौनतापछि नेपाली घरेलु फुटबल फेरि मैदानमा फर्किएको छ। अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को आयोजनामा आजदेखि राष्ट्रिय लिग फुटबल सुरु भएको छ, जहाँ १७ क्लब उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्। तर यो पुनरागमन उत्सवभन्दा बढी प्रश्न, अन्योल र अपूर्ण तयारीको छायाँमा भएको छ।
काठमाडौं र ललितपुरका तीन मैदान—दशरथ रंगशाला, एन्फा कम्प्लेक्स र च्यासल मैदान—मा सञ्चालन हुने लिगमा कुल १३६ खेल तय छन्। प्रतियोगिताको विजेताले ५० लाख रुपैयाँ पुरस्कारका साथै एएफसी क्लब च्याम्पियनशिप खेल्ने अवसर पाउनेछ। उपविजेताले २५ लाख र तेस्रो टोलीले १५ लाख रुपैयाँ पाउनेछन्। हरेक खेल जित्दा २० हजार रुपैयाँ र फेयर प्ले टोलीलाई एक लाख रुपैयाँ प्रदान गरिने एन्फाले जनाएको छ।
घरेलु फुटबलको ‘कामचलाउ’ पुनरागमन सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग साढे दुई वर्षभन्दा बढी समयदेखि हुन नसक्दा एन्फा निरन्तर आलोचनामा थियो। यही दबाबका बीच ‘ए’ डिभिजनको विकल्पका रूपमा राष्ट्रिय लिग ल्याइएको हो। २०७९ सालको ‘ए’ डिभिजनका शीर्ष १२ मध्ये ११ क्लब, एन्फा प्रेसिडेन्ट लिगका चार टोली र ‘बी’ डिभिजनबाट बढुवा भएका दुई क्लब (प्लानिङ ब्वाइज र श्री भगवती) गरी १७ टोली सहभागी छन्। शीर्ष डिभिजन क्लब हिमालयन शेर्पाको अनुपस्थिति भने राजनीतिक र संस्थागत विभाजनको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
तयारीभन्दा बाध्यता बलियो लिग सुरु हुनुअघि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अधिकांश क्लबका प्रशिक्षक र कप्तानहरूको स्वर एउटै थियो—तयारी अपुरो छ। धेरै टोलीले एक साताभन्दा कम समय मात्र प्रशिक्षण पाएका छन्। केही क्लबले त लिग सुरु हुनुअघि नै खेलाडी अनुबन्ध पूरा गर्न सकेका छैनन्। विदेश पलायन भएका खेलाडीको अभावले गर्दा धेरै टोली युवा र अनुभवहीन खेलाडीमा निर्भर छन्।
विभागीय टोली—त्रिभुवन आर्मी, नेपाल पुलिस र एपीएफ—ले मात्र नियमित प्रशिक्षणको फाइदा उठाएका छन्। तर उनीहरू पनि खेलाडी पलायनको समस्याबाट मुक्त छैनन्। मछिन्द्र, मनाङ मर्स्याङ्दी, संकटा र एनआरटी जस्ता परम्परागत शक्तिहरू समेत फिटनेस र तालमेलको चुनौती स्वीकार गर्छन्।
एन्फा विवादको छायाँ राष्ट्रिय लिग केवल खेलकुद प्रतियोगिता मात्र होइन, एन्फाको नेतृत्व संकटको प्रतिबिम्ब पनि हो। ‘अर्ली इलेक्सन’ घोषणा र त्यसविरुद्ध अदालतको अल्पकालीन आदेशले एन्फा अन्योलमा छ। यही कारण लिगको दोस्रो चरणको तालिका अझै सार्वजनिक हुन सकेको छैन। प्रतियोगिता निरन्तर चल्ने कि बीचमै अवरुद्ध हुने भन्ने प्रश्न खुलै छ।
उद्घाटन र अपेक्षा उद्घाटन खेलमा काँक्रेविहार र फ्रेन्ड्स क्लब आमनेसामने छन्। आजै श्री भगवती र चर्च ब्वाइज युनाइटेडबीच अर्को खेल हुँदैछ। चर्च ब्वाइज, जसले २०७९ को ‘ए’ डिभिजनमा इतिहासमै पहिलो सहभागितामै उपाधि जितेको थियो, फेरि पनि बलियो दावेदारका रूपमा हेरिएको छ।
भविष्यको संकेत? राष्ट्रिय लिगको संरचना, तयारी र व्यवस्थापनले यसको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाए पनि एउटा तथ्य अस्वीकार गर्न सकिँदैन—घरेलु फुटबल फेरि चलायमान भएको छ। करिब तीन सयभन्दा बढी खेलाडीले प्रतिस्पर्धात्मक फुटबल खेल्ने अवसर पाएका छन्। यदि मैदानमा प्रतिस्पर्धा तीव्र बन्न सके र लिग निरन्तरता पायो भने, यो अस्थायी प्रयासले पनि नेपाली फुटबलको दीर्घकालीन पुनर्निर्माणतर्फ बाटो खोल्न सक्छ।
तर अहिलेका लागि राष्ट्रिय लिग आशा र अन्योलबीच उभिएको छ—जहाँ हरेक खेल केवल अंकका लागि होइन, नेपाली फुटबलको भविष्यको दिशाका लागि पनि लडाइँ हो।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
करिब तीन वर्षको मौनतापछि नेपाली घरेलु फुटबल फेरि मैदानमा फर्किएको छ। अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को आयोजनामा आजदेखि राष्ट्रिय लिग फुटबल सुरु भएको छ, जहाँ १७ क्लब उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्। तर यो पुनरागमन उत्सवभन्दा बढी प्रश्न, अन्योल र अपूर्ण तयारीको छायाँमा भएको छ।
काठमाडौं र ललितपुरका तीन मैदान—दशरथ रंगशाला, एन्फा कम्प्लेक्स र च्यासल मैदान—मा सञ्चालन हुने लिगमा कुल १३६ खेल तय छन्। प्रतियोगिताको विजेताले ५० लाख रुपैयाँ पुरस्कारका साथै एएफसी क्लब च्याम्पियनशिप खेल्ने अवसर पाउनेछ। उपविजेताले २५ लाख र तेस्रो टोलीले १५ लाख रुपैयाँ पाउनेछन्। हरेक खेल जित्दा २० हजार रुपैयाँ र फेयर प्ले टोलीलाई एक लाख रुपैयाँ प्रदान गरिने एन्फाले जनाएको छ।
घरेलु फुटबलको ‘कामचलाउ’ पुनरागमन
सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग साढे दुई वर्षभन्दा बढी समयदेखि हुन नसक्दा एन्फा निरन्तर आलोचनामा थियो। यही दबाबका बीच ‘ए’ डिभिजनको विकल्पका रूपमा राष्ट्रिय लिग ल्याइएको हो। २०७९ सालको ‘ए’ डिभिजनका शीर्ष १२ मध्ये ११ क्लब, एन्फा प्रेसिडेन्ट लिगका चार टोली र ‘बी’ डिभिजनबाट बढुवा भएका दुई क्लब (प्लानिङ ब्वाइज र श्री भगवती) गरी १७ टोली सहभागी छन्। शीर्ष डिभिजन क्लब हिमालयन शेर्पाको अनुपस्थिति भने राजनीतिक र संस्थागत विभाजनको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
तयारीभन्दा बाध्यता बलियो
लिग सुरु हुनुअघि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अधिकांश क्लबका प्रशिक्षक र कप्तानहरूको स्वर एउटै थियो—तयारी अपुरो छ। धेरै टोलीले एक साताभन्दा कम समय मात्र प्रशिक्षण पाएका छन्। केही क्लबले त लिग सुरु हुनुअघि नै खेलाडी अनुबन्ध पूरा गर्न सकेका छैनन्। विदेश पलायन भएका खेलाडीको अभावले गर्दा धेरै टोली युवा र अनुभवहीन खेलाडीमा निर्भर छन्।
विभागीय टोली—त्रिभुवन आर्मी, नेपाल पुलिस र एपीएफ—ले मात्र नियमित प्रशिक्षणको फाइदा उठाएका छन्। तर उनीहरू पनि खेलाडी पलायनको समस्याबाट मुक्त छैनन्। मछिन्द्र, मनाङ मर्स्याङ्दी, संकटा र एनआरटी जस्ता परम्परागत शक्तिहरू समेत फिटनेस र तालमेलको चुनौती स्वीकार गर्छन्।
एन्फा विवादको छायाँ
राष्ट्रिय लिग केवल खेलकुद प्रतियोगिता मात्र होइन, एन्फाको नेतृत्व संकटको प्रतिबिम्ब पनि हो। ‘अर्ली इलेक्सन’ घोषणा र त्यसविरुद्ध अदालतको अल्पकालीन आदेशले एन्फा अन्योलमा छ। यही कारण लिगको दोस्रो चरणको तालिका अझै सार्वजनिक हुन सकेको छैन। प्रतियोगिता निरन्तर चल्ने कि बीचमै अवरुद्ध हुने भन्ने प्रश्न खुलै छ।
उद्घाटन र अपेक्षा
उद्घाटन खेलमा काँक्रेविहार र फ्रेन्ड्स क्लब आमनेसामने छन्। आजै श्री भगवती र चर्च ब्वाइज युनाइटेडबीच अर्को खेल हुँदैछ। चर्च ब्वाइज, जसले २०७९ को ‘ए’ डिभिजनमा इतिहासमै पहिलो सहभागितामै उपाधि जितेको थियो, फेरि पनि बलियो दावेदारका रूपमा हेरिएको छ।
भविष्यको संकेत?
राष्ट्रिय लिगको संरचना, तयारी र व्यवस्थापनले यसको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाए पनि एउटा तथ्य अस्वीकार गर्न सकिँदैन—घरेलु फुटबल फेरि चलायमान भएको छ। करिब तीन सयभन्दा बढी खेलाडीले प्रतिस्पर्धात्मक फुटबल खेल्ने अवसर पाएका छन्। यदि मैदानमा प्रतिस्पर्धा तीव्र बन्न सके र लिग निरन्तरता पायो भने, यो अस्थायी प्रयासले पनि नेपाली फुटबलको दीर्घकालीन पुनर्निर्माणतर्फ बाटो खोल्न सक्छ।
तर अहिलेका लागि राष्ट्रिय लिग आशा र अन्योलबीच उभिएको छ—जहाँ हरेक खेल केवल अंकका लागि होइन, नेपाली फुटबलको भविष्यको दिशाका लागि पनि लडाइँ हो।
न्युजमाण्डुमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई newsmandu@gmail.comमा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाईले आफ्नो विचार, विश्लेषण, लेख रचना, सल्लाह र सुझाव पनि पठाउन सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाई फेसबुक र ट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।
शेयर गर्नुहोस्